Co to jest hipoterapia?
Hipoterapia to szereg działań terapeutycznych, do których wykorzystywany jest koń. Hipoterapia to idealna metoda, która ma na celu uzupełnienie rewalidacyjne i rehabilitacyjne. Jest to terapia przede wszystkim uniwersalna, ponieważ oddziałuje na strefę ruchową, emocjonalną, społeczną, intelektualną i sensoryczną. Hipoterapia pozwala
na rozwój człowieka, który jest zaburzony przez nadmierny rozwój cywilizacji. Dzięki hipoterapii ćwiczona jest równowaga, koordynacja oraz wiele czynności motorycznych. Następuje również normalizowanie napięcia mięśniowego, a mięśnie rozluźniają się. Utrzymanie prawidłowego dosiadu na koniu zmusza do prostowania się oraz wzmacniania mięśni grzbietu, brzucha, wpływa na korygowanie wad postawy oraz wzmacnia siłę mięśni. Hipoterapia zmniejsza zaburzenia emocjonalne oraz poprawia sprawność fizyczną.
Hipoterapia – dla kogo?
Hipoterapia to bardzo popularna forma uprawiania sportu u osób z różnymi schorzeniami, zaburzeniami mowy, dzięki połączeniu dwóch form terapii – hipoterapii i logopedii. Hipoterapia jest formą rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych. Rytmiczny chód jest pomocny dla osób, które mają trudności z mową w tym jąkają się lub występuje spowolniona mowa. Koń daje poczucie bezpieczeństwa co jest niezwykle istotne dla osób z niepełnosprawnościami.
Koń doskonale odczytuje komunikaty niewerbalne. Dlatego tak istotne u osób z niepełnosprawnością intelektualną
są przekazy bezsłowne, którymi posługują się zwierzęta. Dzieci poruszające się o kulach lub wózku, mają świadomość, jakby koń stawał się ich „nogami”. Bardzo istotne jest, aby zgłosić się do lekarza lub fizjoterapeuty w celu ustalenia odpowiedniej terapii. Należy dobrać formę hipoterapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Na czym polega?
Hipoterapia pozwala na doskonalenie koordynacji wzrokowo-ruchowej. Dzięki rytmicznym ruchom na koniu, człowiek poprawia swoja orientację w przestrzeni oraz zwiększa świadomość własnego ciała ucząc się jednocześnie
je kontrolować. Kodowanie prawidłowego wzorca ruchu miednicy podczas jazdy konnej jest analogiczny do ruchu człowieka w chodzie, dzięki czemu kształtowany jest prawidłowy wzorzec ruchowy. Drgania podczas jazdy konnej przenoszone są na miednicę, tułów i kręgosłup pacjenta, powala na ich rozluźnienie. Bardzo istotny jest wówczas emocjonalny kontakt ze zwierzęciem. Pacjenci poprzez dobrą więź nawiązaną ze zwierzęciem lepiej komunikują
się ze światem zewnętrznym. W hipoterapii wykorzystuje się przede wszystkim chód konia, koń dzięki rytmicznym ruchom stymuluje układ wegetatywny, dzięki czemu następuje wzrost aktywności ruchowej, koncentracji i poprawa samopoczucia.
Hipoterapia dla dorosłych
Hipoterapia jest jedną z form leczniczych, które mogą być stosowane zarówno u dzieci jak i u dorosłych.
Pod katem specjalistów terapia z koniem ma na celu usprawnić psychoruchowo pacjentów. Dzięki hipoterapii człowiek lepiej funkcjonuje zarówno w sferze fizycznej, emocjonalnej, poznawczej i społecznej. Wyspecjalizowany wówczas
koń stanowi integralną cześć hipoterapii. Kontakt z koniem oraz prowadzenie zajęć na świeżym powietrzy pomaga
w uspokojeniu pacjenta oraz zminimalizowaniu zaburzeń emocjonalnych. Dzięki odpowiedniej postawie na koniu człowiek ćwiczy prawidłową pozycję ciała, a także wzmocnienie mięśni do np. nauki samodzielnego chodzenia po przebytej chorobie.
Wskazania hipoterapii dla dorosłych:
- Stwardnienie rozsiane
- Stany po urazach czaszkowo-mózgowych
- Stany po udarze
- Uzależnienia
Przeciwskazania:
- Uczulenie na sierść
- Niewygojone rany
- Niepohamowany lęk
- Pogorszenie stanu zdrowia w zespołach neurologicznych
- Podwyższona temperatura
- Ostre choroby infekcyjne
- Padaczka
- Zaburzenia mineralizacji kości
- Ograniczenia układu kostno-stawowego
Hipoterapia dla dzieci
Hipoterapia dla dzieci jest ciekawym elementem ich rozwoju, charakteru oraz delikatności i szacunku dla zwierząt. Taka forma terapii dla dzieci z niepełnosprawnością pozwala odkryć na nowo świat naturalny poprzez jazdę konna i kontakt z koniem. Hipoterapia pozwala na naturalną formę rehabilitacji, która prowadzona jest na zewnątrz oraz pozwala na kontakt z żywym stworzeniem. Głównym celem jest nastawienie się na odbiór bodźców czuciowych
i kinestetycznych. Hipoterapia dla dzieci pomaga im się wyciszyć, a także ułatwia koncentrację. Dzieci podczas hipoterapii są w stanie dłużej utrzymać koncentrację w porównaniu do innych form terapii. Dzięki nowej terapii dziecko jest bardziej zainteresowane taką formą ruchową oraz ćwiczeniami, zwiększa się ich motywacja. Bardzo istotnym elementem jest, aby dziecko uczestniczyło w rehabilitacji z własnej woli, wówczas szybciej jesteśmy w stanie zauważyć efekty. Podczas jazdy konnej stosowane są działania edukacyjne, pedagogiczne, a także pojawiają się elementy psychoterapii, terapii zajęciowej i logopedii. Rodzice, aby rozpocząć hipoterapię powinni udać się do lekarza
po odpowiednie skierowanie.
Wskazania stosowania hipoterapii dla dzieci:
- Choroby neurologiczne - mózgowe porażenie dziecięce, stany po urazach czaszkowo-mózgowych, ADHD
- Choroby ortopedyczne - wady postawy w tym skolioza, wady rozwojowe kończyn
- Choroby genetyczne - zespół Downa
- Przepuklina oponowo-rdzeniowa
- Choroby psychologiczne – zaburzenia emocjonalne, upośledzenia umysłowe, niedostosowanie społeczne
Przeciwskazania:
- Uczulenie na sierść
- Niewygojone rany
- Niepohamowany lęk
- Odklejenie siatkówki
- Wodogłowie
- Zwichnięcia stawów
- Zaburzenia psychologiczne
- Ostre choroby infekcyjne
- Padaczka
- Upośledzenie umysłowe
- Zaburzenia mineralizacji kości
- Dyskopatia
- Hemofilia
Zalety hipoterapii:
- Normalizacja napięcia mięśniowego
- Doskonalenie równowagi i koordynacji wzrokowo-ruchowej
- Orientacja w przestrzeni
- Zwiększenie poczucia własnej wartości
- Zmniejszenie zaburzeń emocjonalnych
Hipoterapia może przybierać różne formy:
- Terapia ruchem konia – pacjent nie wykonuje żadnych ćwiczeń, jedynie poddawany jest ruchom konia podczas jazdy
- Fizjoterapia na koniu – oprócz terapeutycznego ruchu konia wykonywana jest gimnastyka, prowadzona przez fizjoterapeutę
- Kontakt z koniem – podczas tej terapii pacjent, który w ogóle nie siedzi na koniu, wiąże z nim wyłącznie emocjonalny kontakt
- Psychoterapeutyczna jazda na koniu i woltyżerka – może odbywać się na koniu lub przy koniu
Przy wyborze konia do hipoterapii należy zwrócić uwagę na dwa aspekty: temperament oraz jakość chodu. Koń powinien być łagodny, ułożony, pogodny oraz cierpliwy. Jeżeli chodzi o jakość chodu musi być ona regularna, elastyczna oraz długością i częstotliwością zbliżona do długości kroku przeciętnej osoby dorosłej.
Bibliografia:
- Sobuś, S. Łagan; Hipoterapia jako naturalna forma rehabilitacji; Aktualne problemy biomechaniki, 2012
- Bednarczyk; Hipoterapia jako forma rehabilitacji i wsparcia włączenia społecznego osób niepełnosprawnych; Student niepełnosprawny, Szkice i Rozprawy; 2015
