Jaką rolę odgrywa tarczyca w funkcjonowaniu całego organizmu?

Oznaczenie poziomu TSH czyli hormonu tyreotropowego jest niezwykle istotne w badaniach diagnostycznych. Nieprawidłowe wyniki mogą świadczyć o zaburzonej pracy gruczołu tarczycowego, powinny one zostać skonsultowane z lekarzem w celu dalszej diagnostyki i doboru właściwego leczenia.

Prawidłowy wynik badania TSH we krwi mieści się w granicach 0,27-4,2 mU/ml. Niski poziom TSH może oznaczać występowanie niedoczynności tarczycy, nadczynności przysadki czy zapalenia tarczycy typu Hashimoto. Wzrost stężenia TSH wskazywać może natomiast na choroby związane z przysadką: zespół Sheehana, guz przysadki mózgowej, bądź guz tkanek otaczających przysadkę. Objawami, które świadczą, że w organizmie jest zbyt niski poziom TSH są m.in. obrzęki, suchość skóry, niekontrolowany wzrost masy ciała, problemy z pamięcią i koncentracją, większa męczliwość i osłabienie mięśni, zwiększona czułość na zimno, a także senność, ciągłe uczucie niewyspania. Wartość TSH powyżej normy świadczy o rozwoju nadczynności tarczycy, choroby Gravesa-Basedowa oraz wola guzkowego toksycznego.

Tarczyca to niewielki narząd układu endokrynnego, który zlokalizowany jest w przedniej części szyi. Pracę gruczołu tarczycowego reguluje podwzgórze – część podkorowa mózgu, która produkuje tyreoliberynę oddziałującą na przysadkę mózgową. Na skutek działania tego hormonu wydzielana jest tyreotropina (TSH), która stymuluje tarczycę do wytwarzania własnych hormonów trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4). TSH regulowane jest przez ujemne sprzężenie zwrotne w surowicy. TSH wykazuje dobową zmienność, z najniższą wartością późnym popołudniem i najwyższą wartością między północą a 4 rano. Wydzielane TSH jest niezwykle wrażliwe na niewielkie zmiany stężenia wolnego T4 w surowicy.

Niedoczynność tarczycy jest wynikiem niewystarczającej produkcji hormonu tarczycy lub braku jej działania w tkankach docelowych. Jest to powszechne schorzenie częściej występujące u kobiet, osób starszych i u niektórych grup etnicznych. Niedoczynność tarczycy może powstać z gruczołu tarczycy gdy występuje defekt w syntezie i uwolnienie hormonów tarczycy lub może powstawać centralnie z podwzórza-przysadki tarczycy, gdy występuje defekt w sygnalizacji TRH lub TSH do tarczycy.

Wykonywanie badań diagnostycznych ułatwia wczesną diagnostykę choroby tarczycy i umożliwia terminowe oraz odpowiednie leczenie. W ostatnich latach nastąpił postęp przy tworzeniu czułych testów do pomiaru TSH. TSH w surowicy jest najczęściej wykonywanym testem przesiewowym w kierunku wykrycia dysfunkcji tarczycy. Kilka leków może zakłócić pomiar TSH, co wpływa na interpretację wyników. Wśród nich są suplementy diety zawierające wapń i żelazo ale także glikokortykoidy, beta-blokery, fenytoina, dopamina, inhibitory kinazy tyrozynowej. Biotyna w umiarkowanych dawkach może również powodować zakłócenia w niektórych testach immunologicznych.

 

Bibliografia:

1. P. Almondoz, H. Gharib; Hypothyroidism: Etiology, Diagnosis, and Managment, Med Clin N Am 9, 2012
2. Laurberg, S. Andersen, A. Carle, J. Karmisholt, N. Krudsen, I. B. Pedersen; The TSH upper reference limit: where are we at?; Lauberg, P. et al. Nat. Rev Endocrinol, 232-239, 2011
3. H. Esfandiari, M. Papaleontiou; Biochemical Testing in Thyroid Disorders; Endocrinol Metab Clin North Am, 2017