Malaria – objawy, powikłania, leczenie

Malaria – objawy, powikłania, leczenie

Malaria to jedna z najczęściej występujących tropikalnych chorób zakaźnych wśród osób podróżujących. Wiedza o tym, czym jest malaria, co to za choroba pozwala ludziom uniknąć jej zakażeniem. Zastawiasz się, jak przebiega zimnica i co grozi choremu? Przygotowaliśmy dla Ciebie artykuł, z którego dowiesz się:

• co to jest malaria,
• gdzie występuje malaria,
• czy malaria jest zaraźliwa,
• jak można zarazić się malarią,
• czy malaria jest uleczalna,
• jak leczyć malarię.

Czym jest malaria?

Malaria - wirus czy bakteria? Co ja wywołuje? Takie pytania zadaje sobie wiele osób. Nic dziwnego, gdyż wiedza na temat zimnicy wśród społeczeństwa jest niewystarczająca. Malaria to choroba tropikalna wywoływana przez pasożyta zwanego Plasmodium. Wyróżnia się wiele gatunków zarodźców malarii, jednak zagrożenie dla człowieka stanowi sześć spośród nich. Są to:

• Plasmodium falciparum,
• Plasmodium vivax,
• Plasmodium ovale wallickeri,
• Plasmodium ovale curtisi,
• Plasmodium malariae,
• Plasmodium knowlesi.

Choroba kliniczna u ludzi (gorączka, niedokrwistość, śpiączka) jest wynikiem zaprogramowanej biologii pasożyta w połączeniu z odpowiedzią patofizjologiczną człowieka. W jednym cyklu życiowym pasożyty zakażające człowieka przechodzą 10 lub więcej stadiów morfologicznych u ludzi i komara. Wszystkie z tych pasożytów przez lata były narażone na niekorzystne czynniki fizyczne, immunologiczne i chemioterapeutyczne, co wywierało presję selekcyjną, a tym samym pozwoliło na dostosowanie się do niesprzyjających warunków.

Po okresie wylęgania występują trzy charakterystyczne fazy rozwoju choroby: faza zimna (uczucie zimna i dreszcze), faza gorąca (napad gorączki, suchość skóry, błon śluzowych, zaburzenia świadomości), faza ustępowania choroby (nagły spadek temperatury ciała).

Chcesz wiedzieć, gdzie pojawia się malaria? Występowanie zimnicy wiąże się z ciepłym, tropikalnym klimatem. Dlatego też największe zagrożenie zakażeniem jest w Afryce, Azji oraz Ameryce Południowej.

Nad tym, czy malaria jest zaraźliwa, zastanawia się wiele osób. Dlatego warto zaznaczyć, że w przypadku takiej choroby jak malaria, droga zakażenia to ukąszenie przez komara. Malaria, czy można zarazić się od drugiego człowieka? Zimnicą nie można zarazić się tak jak grypą czy przeziębieniem. Malaria nie przenosi się także drogą płciową ani przez dotyk.

Cykl rozwojowy zarodźca malarii

Choroba malaria przenoszona jest przez samice komarów widliszków z rodzaju Anopheles. Cykl rozwojowy uzależniony jest od warunków klimatycznych. W wysokich temperaturach trwa ok. 7 dni, a przy 20 °C powyżej 3 tygodni. Poniżej 16°C dochodzi do zatrzymania cyklu rozwojowego, pasożyty nie giną, a jedynie ich cykl jest czasowo zatrzymany. W organizmie samicy komara widliszka następuje sporogonia – faza cyklu rozwojowego Plasmodium. Komar w momencie ukłucia człowieka chorego na malarię wprowadza do swojego organizmu gametocyty męskie i żeńskie Plasmodium, które tworzą zygotę. Zygota zyskuje umiejętność poruszania się, a następnie tworzy oocystę. Wewnątrz oocysty dochodzi do licznych podziałów, w wyniku których powstają formy inwazyjne dla człowieka, które przedostają się przy ukąszeniu do ludzkiego układu krwionośnego. Wówczas dochodzi do zakończenia cyklu życiowego Plasmodium w organizmie komara, a rozpoczyna się faza bezpłciowa w organizmie człowieka.

W kolejnej fazie inwazyjne sporozoity dostają się do krwiobiegu, gdzie część z nich jest niszczona przez komórki układu odpornościowego, jednak większość dostaje się do hepatocytów. Następnie ulegają podziałom, w wyniku czego powstają schizonty wątrobowe. W schizontach następują wielokrotne podziały jąder, tworzące tysiące merozoitów. Merozoity, dostając się do krwiobiegu, atakują erytrocyty, a tym samym rozpoczynają nowy etap cyklu rozwojowego – schizogonię krwinkową. Zakażone krwinki ulegają deformacji, następnie pasożyty, które dojrzewają, zajmują niemal całą czerwoną krwinkę. Dojrzałe schizonty pękają uwalniając merozoity, a po kilku – kilkunastu cyklach, z części merozoitów rozwijają się postacie płciowe, gametocyty męskie i żeńskie. Następnie wessane są wraz z krwią przez aparat kłująco-ssący komara, rozpoczynając w jego organizmie płciowy cykl rozwojowy.

Malaria w Azji i Ameryce Południowej

P. vivax jest najczęstszym pasożytem malarii, który wywołuje chorobę kliniczną poza Afryką. Rozpowszechniony jest w Azji i Ameryce Południowej. Zimnica Vivax wiąże się z ciężką zachorowalnością. Nie dziwi więc, fakt, że ta malaria śmiertelność ma wysoką, a aktualne leczenie i diagnostyka nie są w pełni skuteczne w walce z nią. Malaria wywołana pasożytem Plasmodium vivax objawia się ciężką anemią i zaburzeniem czynności nerek. P. malariae jest najłagodniejszą odmianą. Pacjenci mają gorączkę co 72 godziny podczas infekcji z powodu dłuższego cyklu życiowego pasożyta. Ten długi cykl i niski poziom infekcji prowadzą do silnej odpowiedzi immunologicznej, co powoduje przewlekłą malarię, która może trwać nawet dziesiątki lat. P. knowlesi występuje na malezyjsko-indonezyjskim Borneo, jak również w Azji Południowo-Wschodniej: Wietnamie, Singapurze, Birmie, Kambodży, Tajlandii i na Filipinach. Choroba objawia się podobnie jak inne malarie: gorączką, dreszczami, bólem głowy oraz rzadszymi symptomami takimi jak nudności, wymioty, bóle mięśni i stawów oraz objawy ze strony górnych dróg oddechowych i żółtaczką.

W wielu regionach, gdzie współistnieją ze sobą: P. falciparum i inne rodzaje Plasmodium, nastąpił względny wzrost zakażeń. Szacuje się, że P. vivax powoduje około 14 milionów przypadków zachorowań w ciągu roku.

Malaria w Europie i w Polsce

Dowiedziałeś się już, że istnieje wysokie ryzyko zarażenia się w krajach tropikalnych taką chorobą jak malaria. Występowanie zimnicy jest także możliwe w innych częściach świata. W ostatnich latach pojedyncze przypadki rodzimej zimnicy pojawiły się w Grecji w 2013 roku. Badania wskazują, że obecnie malaria w Europie nie występuje. r. Jeśli chodzi o Polskę, każdego roku dochodzi do zdiagnozowania około 40 przypadków malarii, głównie inwazji P. falciparum i P. vivax. Do tej pory nie odnotowano jednak zarażeń wtórnych, tj. przeniesionych przez rodzime komary, które zaraziły się od osób przyjezdnych. Nie ma także stwierdzonych przypadków tzw. malarii lotniskowej, wywoływanej ukłuciami komarów wśród osób powracających z podróży zagranicznych transportem lotniczym. Malaria nie stanowi obecnie w Polsce zagrożenia epidemiologicznego. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że rozpoznanie choroby może stwarzać szczególne problemy dla lekarzy pierwszego kontaktu. W związku z tym na skutek błędnych lub spóźnionych rozpoznań umiera na malarię od 1 do 3 osób rocznie. Wiele osób zastanawia się, czy istnieje zagrożenie, że malaria w Polsce stanie się bardziej powszechna. Ryzyko jest minimalne, ale naukowcy alarmują, że obserwowane w ostatnich latach globalne ocieplenie może wpływać na cykle rozwojowe i życiowe patogenów oraz owadów. W związku z tych choroba tropikalna malaria może rozprzestrzeniać się na obszary o chłodniejszych klimacie.

Jakie są objawy malarii?

Wiesz już, co to jest malaria. Jeśli rozważasz wycieczkę do krajów egzotycznych, musisz wiedzieć więcej o chorobie i poznać również jej symptomy. W przypadku tak groźnej choroby, jak malaria, objawy mogą mieć zróżnicowany charakter. Najczęściej pojawiają się po około 7 - 18 dniach po ugryzieniu. W niektórych przypadkach pasożyt nawet przez rok może przebywać w stanie uśpienia. Przez ten okres malaria - choroba może nie dawać więc żadnych widocznych oznak. Oto najważniejsze symptomy malarii:

• gwałtowny, powtarzający się cyklicznie atak bardzo wysokiej gorączki do 41 stopni Celsjusza,
• dreszcze i uczucie przeraźliwego zimna,
• silne poty,
• bóle głowy,
• wymioty, nudności,
• biegunka,
• bóle brzucha,
• bóle mięśni i stawów oraz kręgosłupa,
• duszności, kaszel,
• zaburzenia świadomości,
• ogólne osłabienie i złe samopoczucie,
• żółtaczka.

Do objawów, które zagrażają życiu pacjenta, należą:

• śpiączka,
• uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego,
• ciężka niedokrwistość,
• niewydolność krążeniowo-oddechowa,
• ostra niewydolność nerek,
• wstrząs.

Jak widać, malaria objawy ma ciężkie, a te z początkowego stadium choroby często mylone są z silnym atakiem grypy. Zarażone i niezarażone elementy morfologiczne krwi tworzą struktury zamykające naczynia włosowate, co prowadzi często do niedotlenienia i rozwinięcia zespołu niewydolności wielonarządowej.

Jak leczy się malarię?

Jeśli chodzi o tak poważną chorobę, jak malaria, leczenie zależy od stopnia jej zaawansowania i regionu, w którym pacjent nabył infekcję. W łagodnych przypadkach zarażone osoby mogą przyjmować leki doustne, takie jak chlorochina lub chinina. Cięższe przypadki mogą wymagać dożylnego leczenia lekami przeciwmalarycznymi. Pacjenci z malarią powinni być ściśle monitorowani przez lekarza, aby upewnić się, że choroba nie przechodzi w cięższą postać. W niektórych przypadkach konieczna może okazać się hospitalizacja.

W tym miejscu warto zaznaczyć, że w przypadku takiej choroby jak malaria, leczenie zakażonych pacjentów, którzy nie pochodzą z regionów świata, gdzie występuje, powinni w każdym przypadku być leczeni tak samo, jak pacjenci z ciężką odmianą choroby. Ich układ odpornościowy może nie wykształcić odpowiedzi immunologicznej, którą mają mieszkańcy Afryki, Azji i Ameryki Południowej, chorujący kilkukrotnie. Leczenie opiera się głównie na podawaniu kombinacji artemizyny lub jej pochodnych.

Profilaktyka malarii

Dla osób podróżujących do krajów tropikalnych, w których może dojść do zarażenia tak groźną chorobą, jak malaria, profilaktyka mająca na celu zapobieganie zarażeniu jest niezwykle istotna. Najprostszym sposobem jest stosowanie środków odstraszających komary. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów w postaci kremów czy sprayów. Ważne jest także zakładanie odzieży o zmierzchu i w godzinach wieczornych, która osłania jak największą powierzchnię ciała.

Warto pamiętać, że w zapobieganiu poważnej chorobie, jaką jest malaria, profilaktyka farmakologiczna okazuje się wysoce skuteczną. Preparaty dobrane przez lekarza należy stosować przez kilka dni przed wyjazdem i stosować jeszcze po powrocie.

Malaria a szczepienia

Wiele osób zadaje sobie pytanie, czy w profilaktyce choroby - malaria, szczepienie się jest możliwe. Badania nad szczepionką zajęły sporo czasu. Pierwsze prace nad preparatem rozpoczęto w latach 30. XX wieku. W 2015 roku nastąpił przełom i pozytywną ocenę WHO przyznało preparatowi na malarię wywoływaną przez Plasmodium falciparum - zarodziec sierpowaty. Pilotażowo była podawana dzieciom w Ghanie, Kenii i Malawi. Obecnie wynaleziona na chorobę, jaką jest malaria, szczepionka może być stosowana u dzieci od 5. miesiąca życia, które mieszkają w Afryce Subsaharyjskiej i regionach o umiarkowanej lub dużej transmisji zarodźca zimnicy. Jest to zarazem przełomowa decyzja i ogromna szansa na opanowanie niebezpiecznego schorzenia, jakim jest w tamtych rejonach malaria. Szczepienia niestety na chwilę obecną nie obejmują podróżnych. Pozostaje mieć nadzieję, że na chorobę - malaria, szczepionka będzie dostępna dla pozostałych osób.

Mamy nadzieję, że wiesz już, co to malaria, jakie są objawy zimnicy i czy istnieje na to schorzenie szczepionka. Malaria to podstępna choroba, która może ujawnić się nawet kilka miesięcy po powrocie do kraju. Na razie na tak niebezpieczne schorzenie, jakim jest malaria, szczepienie nie jest powszechnie dostępne. Dlatego warto stosować profilaktykę. Podróżujesz do krajów tropikalnych? Nie zapominaj obserwować swoje ciało i nie lekceważ żadnych objawów. Szybko zdiagnozowana choroba i poddana odpowiedniemu leczeniu jest całkowicie uleczalna.